حمام کردن نوزاد یکی از مسائل بسیار حساس برای والدین می باشد. بدن نوزاد و پوست او بسیار لطیف است و در هنگام حمام باید نکات خاصی در مورد آن رعایت شود. علاوه بر این نوزاد نمی تواند دمای بدن خود را تنظیم کند. پس در هنگام شستن ممکن است سردش شود. معمولاً توصیه می شود که در روزهای بعد از به دنیا آمدن بدن نوزاد با یک اسفنج بسیار نرم و مرطوب تمیز شود. علاوه بر این برخی از افراد به غیر از دستمال کشیدن ناحیه تناسلی و دست و پای او را می شویند. قبل از اینکه بند ناف خشک شود این قسمت از نوزاد بسیار حساس است و در صورت کنده شدن موجب خونریزی می شود.
علاوه بر این اگر بند ناف طولانی مدت مرطوب بماند دچار عفونت می شود. به همه مادران توصیه می شود تا زمانی که بند ناف به صورت طبیعی جدا نشده نوزاد در آب غوطه ور نشود. بعد از جدا شدن ناف می توان کودک را درون وان مخصوص یا لگن شست.
افراد باید نکات ایمنی در مورد حمام کردن نوزاد را بشناسد در انجام آن دچار مشکل نشود. علاوه بر این حمام کردن نوزاد دارای مراحل و موارد خاصی می باشد که در ادامه توضیح داده شده است. به افرادی که برای بار اول صاحب فرزند شده اند توصیه می شود این مقاله را تا انتها بخوانند.
حمام کردن نوزاد در وان یا لگن
بعد از اینکه بند ناف نوزاد خشک شد و ناحیه ناف کاملاً بهبود یافت. پدر و مادر می توانند هر چند روز یک بار نوزاد خود را بشویند یا به اصطلاح حمام کنند. بهتر است افراد به جای استفاده از وان خودشان از یک وان کوچک مخصوص نوزاد تهیه کنند. بسیار مهم است که وان مورد استفاده قرار گرفته شده تمیز باشد. بر روی باد نباید هیچ گونه اثری از مواد شوینده وجود داشته باشد. برخی از افراد برای حمام کردن نوزاد از سینک ظرفشویی یا روشویی دستشویی استفاده می کنند.
این موارد اصلاً بهداشتی نیستند و ممکن است به پوست نوزاد آسیب برسانند. زمانی که از وان معمولی حمام برای شستن نوزاد استفاده شود مادر در مجبور از زانو بزند یا در حالت نامتعادلی روی نوزاد خم شود. در این حالت نیز او کنترل کمی روی حرکات خود دارد. در نتیجه امکان دارد که به نوزاد آسیب برساند یا نتواند او را به خوبی تمیز کند. بهترین کار برای شستن نوزاد تهیه یک وان کوچک مخصوص بچه ها می باشد. این وان برای نوزادان تازه به دنیا آمده تا چند ماهه نیز مناسب می باشد.
تایم مناسب برای حمام کردن نوزاد
نوزاد تا ۶ ماهگی نمی تواند دمای بدن خود را کنترل کند. بنابراین بسیار لازم است که مادران حمام کردن نوزاد را زیاد طول ندهند. برخی از بچه ها بودن در آب و حمام کردن را بسیار دوست دارند. بهتر است بعد از شستشوی آن ها چند دقیقه در آب باقی بمانند سپس از حمام بیرون برده شود.
گاهی کودکان در طول حمام ناراحت هستند و مداوم گریه می کنند. در این حالت بهتر است زودتر حمام تمام شده و با رعایت تمیز بودن کودک او را از حمام خارج کنند. به طور کلی ۵ دقیقه برای شستن کودک کافی است. در این فاصله نیز آب سرد نمی شود و نوزاد به خوبی تمیز می شود.
حمام کردن نوزاد تازه متولد شده
نکات خاصی وجود دارند که با رعایت کردن آن ها میتوان نوزاد را زمانی که هنوز بند ناف دارد استحمام کرد. افرادی که به تازگی پدر و مادر شده اند تمایل دارند هر روز کودک خود را با استفاده از مواد شوینده خاص و با کیفیت حمام کنند. راه های مبهمی برای شستن نوزاد تازه به دنیا آمده وجود دارد. برخی از این راه ها می تواند عواقبی برای او ایجاد کند.
علاوه بر این استفاده از شامپو یا صابون نامناسب می تواند به بچه و پوست او آسیب برساند. علاوه بر حمام صحیح نوزاد توصیه هایی وجود دارد که باید در هنگام شستن نوزادی که بند نافش جدا نشده رعایت شود. افراد باید کاری کنند که بند ناف تا زمانی طولانی برای ناف کودک باقی نماند.
مراحل حمام کردن نوزاد با بند ناف
برای شستن کودکی که بند ناف او هنوز جدا نشده است باید مراحل زیر را طی کرد.
- کودک باید در طول هفته ۲ الی ۳ بار با اسفنج خیس شده در آب گرم، تمیز شود. این کار از سوختگی نوزاد جلوگیری می کند. همچنین پدر و مادر باید بعد از هر بار عوض کردن پوشک با یک حوله یا دستمال مرطوب او را کاملا تمیز کنند.
- در هنگام شستن و تمیز کردن نوزاد حوله ای زیر او قرار داده شود. تا از غوطه ور شدن و سر خوردن در آب جلوگیری شود. هنگامی که حمام نوزاد به اتمام رسید باید بلافاصله با یک حوله خشک آب بدن او گرفته شود.
- بند ناف خشک نشده ی نوزاد مستعد عفونت است و تقریباً یک زخم باز به حساب می آید. پس لازم است برای نوزاد از صابون و شامپویی استفاده شود که موجب او سوزش او نشود.
- برای جلوگیری از ورود ماده خارجی به چشم کودک فردی که او را حمام می کند دستش را بر روی پیشانی نوزاد قرار دهد.
- حوله ای که نوزاد با آن خشک می شود باید کاملاً نرم باشد. زیرا پوست نوزاد در بدو تولد بسیار حساس و آسیب پذیر است.
- بهتر است حوله ای که برای نوزاد استفاده می شود کلاه مانند باشد. در این صورت سر کودک در دمای مطلوب نگهداری میشود به طور کلی برای شست و شوی نوزاد باید حداقل سه حوله موجود باشد.
- افراد می توانند هنگام شستن نوزاد با اسفنج را برای آسایش کودک در وان حمام یا وان پلاستیکی انجام دهند. برای جلوگیری از آسیب ندیدن پشت کودک لازم است که وان با فردی که او را می شوید هم ارتفاع باشد.
- در صورت خیس شدن بند ناف هیچ مسئله جدی رخ نخواهد داد. تنها کافی است با یک حوله ی نرم محل ناف کودک خشک شود. معمولاً بند ناف ۳ هفته بعد از تولد جدا می شود. بهتر است در این زمان کاملاً خشک باشد تا بعد ها دچار عفونت نشده و راحت تر جدا شود.
- در مواجهه با کودک تازه به دنیا آمده لازم است بسیار حساس برخورد شود. افراد می توانند کودک را کاملاً با حوله بپوشانند. سپس هر قسمت از بدن آن را که می خواهند بشویند در آن زمان از حوله خارج کنند.
- اگر کودک در طول حمام ناراحتی نمی کند افراد می توانند آن را به آرامی و بدون داشتن حوله شست و شو دهند. اما برای بچه های نا آرام در حمام لازم است کمی به سرعت این کار انجام شود.
مراحل حمام کردن نوزاد بعد از جدا شدن بند ناف
معمولاً در زمانی که بند ناف به نوزاد متصل است حمام کردن به صورت دستمال کشیدن و مرطوب کردن بدن نوزاد صورت می گیرد. اما بعد از جدا شدن بند ناف می توان آن را به طور کامل شست و شو داد. برای اولین بار حمام کردن نوزاد بسیار مهم است که آرام و با ملاحظه انجام گیرد. حمام کردن نوزاد شامل مراحل زیر می باشد.
- لوازمی مانند صابون، شامپوی نوزاد و دو اسفنج حمام نوزاد و یک فنجان پلاستیک و یک حوله قبل از حمام آماده شود.
- قبل از اینکه کودک حمام شود لوازم بعد از حمام او آماده شده تا کودک بعد از حمام اذیت نشود. این لوازم شامل پوشک تمیز و لباس کودک هستند.
- اتاق باید به قدر کافی گرم شود تا کودک بعد از شسته شدن احساس سرما نکند.
- قبل از حمام کردن کودک چند دقیقه آب گرم باز شده تا فضای حمام به قدر کافی گرم شود.
- در وان یا سینکی که قرار است کودک در آن شسته شود حدود ۵ الی ۸ سانتی متر آب گرم ریخته شود.
- دمای آبی که کودک با آن شسته می شود باید پوست مچ دست را گرم نگه دارد. اما اصلاً داغ نباشد. در صورت وجود دماسنج نیز دمای آب سی و دو درجه سانت یگراد تنظیم شود. چند درجه گرمتر از آن نیز مناسب می باشد.
- ابتدا نوزاد به حمام برده شده سپس لباس هایش در آورده شود.
- برای نوزاد هایی که در طول حمام گریه می کنند بهتر است در ابتدای حمام پوشک در تن او باشد تا احساس امنیت کند.
- ابتدا پای نوزاد سپس کم کم بقیه بدن او وارد آب شود.
- سر و گردن نوزاد باید به یکی از دست های فردی که او را می شورد تکیه داده شود. تا در وضعیت راحتی قرار گیرد.
- در طول حمام به طور مرتب با یک فنجان کوچک روی نوزاد آب ریخته شود تا بدنش احساس سرما نکند.
- می توان نوزاد را فقط با آب خالی شست.
- در صورت استفاده از مواد شوینده از صابون مخصوص نوزاد به مقدار بسیار کم استفاده شود. استفاده از صابون های معمولی برای شستن نوزاد توصیه نمی شود. زیرا پوست کودک را به شدت خشک می کنند.
- برای شستن صورت و بدن نوزاد می توان از دست یا یک اسفنج بسیار نرم استفاده نمود.
- لازم نیست بدن نوزاد به طور کامل ساییده شود. این کار باید با ملایمت انجام شود.
- برای شستن پوست سر می توان از یک لیف بسیار نرم و شامپوی بچه استفاده کرد.
- در صورت شستن صورت نوزاد باید بسیار دقت شود و این کار با ملایمت کامل انجام گیرد.
- در اکثر مواقع در گوشه و کنار سوراخ های چشم و بینی کودک مخاط جمع می شود. می توان آن را ابتدا با آب مرطوب نمود تا نرم شود سپس برداشته شود.
نحوه بیرون آوردن نوزاد از حمام
زمانی که نوزاد از وان بیرون آورده می شود باید با یک دست سر و گردن و یک دست دیگر باسن او را نگه داشته شود. کودک در هنگام شسته شدن بسیار لیز می باشد پس بهتر است کاملاً سفت گرفته شود. اما نه به صورتی که موجب آزار و اذیت نوزاد شود.
در صورتی که فرد نمی تواند کودک را به تنهایی از حمام خارج کند بهتر است که از یک نفر دیگر بخواهد با یک حوله خشک نوزاد را از او بگیرد. نوزاد بعد از خارج شدن از حمام باید در یک حوله کلاه دار پیچیده شده و کاملاً خشک شود. سپس پوشک و لباس نوزاد به او پوشانده شود.
توصیه هایی برای حمام کردن نوزاد
بهتر است در طول حمام با لبخند با کودک حرف زده شده و فردی که او را می شوید سرگرمش کند. تایمی که کودک در آن شسته می شود یک تایم شگفت انگیز بین مادر و کودک است. زمانی در حمام زده میشود یا تلفن زنگ می خورد همچنین در مواقعی که فرد مجبور می شود شرایط خود را عوض کند. یک حوله روی کودک خود قرار دهد تا سردش نشود. یک مادر هرگز نباید کودک و فرزند خود را در حمام رها کند.
تحت هر شرایطی هر کجا که می رود یک حوله به دور نوزاد پیچیده و او را با خود ببرد. تنها گذاشتن کودک در وان حمام موجب اتفاقات بسیار ناگواری برای او می شود. در زمان شست و شوی نوزاد کف حمام باید کاملاً خشک باشد. زیرا امکان لیز خوردن فردی که کودک را می شوید وجود دارد. بهتر است قبل از به حمام بردن نوزاد تمام وسایل مورد نیاز آماده و نزدیک در حمام قرار داده شود. بهتر است از شوینده برای شستن کودک استفاده نشود. زیرا پوست او حساس است و ممکن است خشک شود.
نوزاد باید با چه چیزی شسته شود؟
برای شست و شوی نوزاد در چند هفته اول به وسیله خاصی نیاز نیست. در این زمان مقداری آب گرم یا یک تکه پارچه نرم برای شستن او کافی می باشد. زمانی که نوزاد بزرگ تر شد افراد می توانند از صابون یا شامپوی مخصوص بچه استفاده کنند. زیرا در این حالت چربی ها و کثیفی ها با آب خالی پاک نمی شوند. صابون ها و شامپوهای معمولی موجب سوزش چشم و خشکی پوست نوزاد می شوند. پس بهتر است از شوینده هایی استفاده شود که مختص نوزادان می باشد.
هر چند روز یک بار باید نوزاد شسته شود؟
برخی از والدین برای این که نوزادمان خواب خوبی داشته باشد او را هر روز حمام می کنند. اما حمام هر روزه برای زمانی لازم است که کودک به صورت چهار دست و پا راه برود و به اطراف خانه سرک بکشد. نوزادی که تازه به دنیا آمده باشد فعالیت خاصی ندارد پس کثیف نمی شود و نیازش به حمام بسیار کم است. برای نوزادان تازه متولد شده دو بار شست و شو در طول هفته می تواند کافی باشد.
بسیار مهم است که بعد از تعویض پوشک او را کاملاً تمیز کرده و دوباره پوشک شود. همچنین لازم است گاهی صورت زیر گردن و پاهای کودک با دستمال مرطوب پاک شود. زیرا حتی زمانی که نوزاد تحرک نداشته باشد این نواحی کثیف می شود.
وان مناسب برای شست و شوی نوزاد
وان هایی که برای نوزاد طراحی شده اند بسیار متنوع می باشند. می توان آن ها را در طرح ها و مدل های بسیار متنوعی تهیه نمود. اما مهم ترین نکته ای که پدر و مادر باید به آن توجه کنند ایمنی وان است. بنابراین آن ها باید وانی را انتخاب کنند که دارای ایمنی و دوام خوبی باشد. علاوه بر این کودک نیز به راحتی درون آن جا شده و فضای کافی برای جابجا شدن داشته باشد.
نکات کلیدی برای شستن نوزاد
نکات مهمی وجود دارند که فرد می تواند آن را در برنامه حمام کردن نوزاد خود قرار دهد. این نکات شامل موارد زیر می باشد.
- کودک در طول حمام به آرامی ماساژ داده شود.
- فردی که نوزاد را می شوید خود نیز با او حمام کند.
- از کرم مناسب برای بعد از حمام کودک استفاده شود.
- آبی که کودک درون آن قرار داده می شود نباید با چیزی ترکیب شود. لازم است که آب درون وان بدون هیچ گونه شوینده ای داشته باشد.
- در دو ماه بعد از تولد از روغن های ماساژ یا لوسیون بدن برای کودک استفاده نشود.
- بهتر است علاوه بر کسی که نوزاد را می شوید یک نفر دیگر برای نگه داشتن آن در هنگام ورود و خروج به حمام به فرد کمک کند.
- صدای مادر می تواند باعث آرامش و اطمینان کودک در طول حمام شود. نوزادان از بدو تولد می توانند صدای آرام بخش کودک را تشخیص دهند.
- در صورتی که پوست کودک خشک است یا دارای اگزما می باشد فرد می تواند با تجویز پزشک از یک مرطوب کننده ملایم برای او استفاده نماید.
- نوزاد خیس و کفی بسیار لغزنده تر از پوست عادی بدن می باشد. پس باید در هنگام حمام کردن موارد ایمنی رعایت شود.
- وسایل برقی موجود در حمام قبل از شست و شوی کودک باید به طور کامل از حمام خارج شود.
- هیچ گاه نباید کودک به طور ناگهانی درون وان فرو شود زیرا این کار باعث ترس و احساس عدم امنیت در او می شود. بهتر است کودک به آرامی درون آب قرار داده شود.
توصیه هایی برای جلوگیری از خشک شدن پوست نوزاد بعد از حمام
برای بسیاری از نوزادان بعد از حمام خشکی پوست رخ می دهد. والدین می توانند برای رفع خشکی پوست نوزاد بعد از حمام توصیه های زیر را انجام دهند.
- مرطوب کننده مناسب پوست کودک یک یا دو بار در روز یا بعد از حمام به پوست کودک زده شود.
- والدین اجازه ندهند که نمک یا کلر آب بر روی پوست کودک خشک شود.
- از یک دستگاه رطوبت ساز برای مرطوب نگه داشتن هوای اتاق استفاده شود.
- بخور سرد در اتاق کودک بسیار مناسب می باشد.
- هیدراته نگه داشتن بدن کودک بسیار مهم است والدین باید عادت کنند به کودک خود مایعات دهند.
- از کودک در برابر عوامل محیطی مانند باد و سرما محافظت شود.
- پوست کودک بسیار حساس است پس در زمان سرما ترک می خورد بنابراین لازم است که در زمان سرما تمام نقاط بدن او پوشیده شوند و برای دست هایش حتماً از دستکش استفاده شود.
- بلافاصله بعد از خارج کردن کودک از حمام بدن او خشک شده و با مرطوب کننده مناسب چرب شود.
- در صورت خشکی پوست نوزاد می توان از روغن حمام استفاده کرد. اما روغن ها وان حمام را به شکل خطرناکی لیز می کنند در صورتی که والدین از روغن حمام استفاده کردند باید کاملاً مواظب کودک خود باشد.
