تغذیه یکی از عوامل مهم در پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه و کاهش احتمال بازگشت آن است. بعضی مواد غذایی می‌توانند میزان املاح موجود در ادرار را افزایش دهند و زمینه تشکیل سنگ‌های جدید را فراهم کنند. به همین دلیل، افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند یا در حال درمان آن هستند، بهتر است درباره خوراکی‌هایی که مصرفشان باید محدود شود اطلاعات کافی داشته باشند.
اما برای پاسخ به این سؤال که برای سنگ کلیه چی نخوریم، باید ابتدا نوع سنگ مشخص شود. سنگ‌های کلیه انواع مختلفی دارند و رژیم غذایی مناسب برای هرکدام ممکن است متفاوت باشد. برای مثال، محدود کردن غذاهای سرشار از اگزالات بیشتر برای افراد مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم اهمیت دارد؛ درحالی‌که کاهش مصرف گوشت قرمز و خوراکی‌های سرشار از پورین برای برخی افراد مبتلا به سنگ اسیداوریکی ضروری‌تر است.
در این مطلب با مهم‌ترین غذاهای مضر برای سنگ کلیه، خوراکی‌هایی که باید با احتیاط مصرف شوند و نکات تغذیه‌ای مؤثر در پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ آشنا می‌شوید.
فهرست مطالب
برای سنگ کلیه چی نخوریم؟
هیچ فهرست ثابتی وجود ندارد که تمام افراد مبتلا به سنگ کلیه مجبور باشند همه خوراکی‌های آن را به‌طور کامل حذف کنند. بااین‌حال، برخی مواد غذایی به دلیل داشتن سدیم زیاد، اگزالات، پورین یا قند افزوده می‌توانند احتمال تشکیل سنگ را افزایش دهند یا شرایط را برای افراد مستعد نامناسب کنند.
۱. نمک و غذاهای شور
مصرف زیاد نمک یکی از مهم‌ترین عادت‌های غذایی است که باید در افراد مستعد سنگ کلیه اصلاح شود. سدیم موجود در نمک باعث می‌شود مقدار بیشتری کلسیم از طریق ادرار دفع شود. افزایش کلسیم ادرار نیز می‌تواند احتمال تشکیل سنگ‌های کلسیمی را بالا ببرد.
خوراکی‌هایی که بهتر است مصرف آن‌ها را کاهش دهید عبارت‌اند از:
- چیپس و پفک
- خیارشور و انواع ترشی شور
- سوسیس و کالباس
- کنسروهای شور
- غذاهای آماده و نیمه‌آماده
- فست‌فودها
- سس‌های آماده و چاشنی‌های صنعتی
- آجیل و تخمه شور
- پنیرهای بسیار شور
- غذاهای رستورانی با نمک زیاد
برای کاهش دریافت سدیم، بهتر است هنگام خرید مواد غذایی به برچسب ترکیبات توجه کنید. همچنین می‌توانید به‌جای نمک زیاد از سبزی‌های معطر، آب‌لیمو و ادویه‌های مناسب برای طعم دادن به غذا استفاده کنید.
۲. غذاهای سرشار از اگزالات
اگزالات ترکیبی طبیعی است که در برخی مواد غذایی گیاهی وجود دارد. این ماده در بدن می‌تواند به کلسیم متصل شود و در شرایط مناسب، بلورهای اگزالات کلسیم را تشکیل دهد. از آنجا که بخش قابل‌توجهی از سنگ‌های کلیه از نوع اگزالات کلسیم هستند، کنترل مصرف خوراکی‌های بسیار غنی از اگزالات برای افراد مستعد این نوع سنگ اهمیت دارد.
مهم‌ترین مواد غذایی دارای اگزالات زیاد عبارت‌اند از:
- اسفناج
- ریواس
- برگ چغندر
- بادام و برخی مغزها
- بادام‌زمینی
- پودر کاکائو
- شکلات تلخ
- سبوس گندم
- برخی محصولات تهیه‌شده از سویا
- سیب‌زمینی شیرین
نکته مهم این است که لازم نیست همه افراد مبتلا به سنگ کلیه این خوراکی‌ها را کاملاً حذف کنند. محدودیت اگزالات بیشتر برای کسانی اهمیت دارد که سنگ اگزالات کلسیم دارند یا در آزمایش ادرار آن‌ها میزان اگزالات بالا گزارش شده است.
همچنین بهتر است خوراکی‌های حاوی اگزالات در کنار منابع غذایی کلسیم مصرف شوند. کلسیم موجود در غذا می‌تواند در دستگاه گوارش به اگزالات متصل شود و جذب آن را کاهش دهد.
۳. مصرف بیش از حد گوشت قرمز
گوشت قرمز منبع پروتئین و مواد مغذی مختلف است، اما مصرف بیش از اندازه آن ممکن است برای افراد مستعد سنگ کلیه مناسب نباشد. پروتئین حیوانی زیاد می‌تواند دفع کلسیم و اسیداوریک از طریق ادرار را افزایش دهد و مقدار سیترات ادرار را کاهش دهد. سیترات یکی از موادی است که به جلوگیری از تشکیل برخی سنگ‌های کلیه کمک می‌کند.
بهتر است مصرف بیش از حد مواد غذایی زیر را کنار بگذارید:
- گوشت گاو و گوسفند
- گوشت‌های پرچرب
- جگر
- دل و قلوه
- گوشت‌های فرآوری‌شده
- وعده‌های غذایی حاوی مقدار زیاد گوشت
البته حذف کامل گوشت برای همه افراد ضروری نیست. مقدار مناسب پروتئین باید با توجه به وزن، وضعیت سلامت، نوع سنگ و نتیجه آزمایش‌های فرد تعیین شود. جایگزین کردن بخشی از پروتئین حیوانی با منابع گیاهی مانند حبوبات، در بسیاری از رژیم‌های پیشگیری از سنگ کلیه مفید است.
۴. احشاء و غذاهای سرشار از پورین
پورین ماده‌ای است که هنگام تجزیه در بدن به اسیداوریک تبدیل می‌شود. افزایش اسیداوریک در ادرار می‌تواند زمینه تشکیل سنگ‌های اسیداوریکی را فراهم کند. به همین دلیل، افرادی که سنگ اسیداوریکی دارند یا میزان اسیداوریک آن‌ها بالاست، باید درباره مصرف غذاهای سرشار از پورین دقت بیشتری داشته باشند.
برخی از این خوراکی‌ها عبارت‌اند از:
- جگر
- قلوه
- دل
- مغز
- عصاره غلیظ گوشت
- برخی گوشت‌های قرمز
- برخی ماهی‌ها و غذاهای دریایی
محدودیت این مواد غذایی برای همه انواع سنگ کلیه یکسان نیست. بنابراین بهتر است نوع سنگ و وضعیت اسیداوریک خون و ادرار بررسی شود.
۵. نوشابه‌های شیرین و نوشیدنی‌های قندی
مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین می‌تواند به افزایش دریافت قند افزوده و فروکتوز منجر شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف بالای نوشیدنی‌های شیرین با افزایش خطر تشکیل سنگ کلیه ارتباط دارد.
نوشیدنی‌هایی که بهتر است مصرف آن‌ها را محدود کنید عبارت‌اند از:
- نوشابه‌های گازدار شیرین
- نوشیدنی‌های انرژی‌زا
- آبمیوه‌های صنعتی
- شربت‌های بسیار شیرین
- نوشیدنی‌های ورزشی شیرین‌شده
- چای و قهوه‌های آماده با شکر زیاد
در میان نوشابه‌ها، نوشیدنی‌های کولا نیز به دلیل ترکیباتی مانند اسید فسفریک و قند افزوده، انتخاب مناسبی برای مصرف روزانه نیستند. بهتر است آب ساده را به‌عنوان نوشیدنی اصلی خود انتخاب کنید.
۶. مصرف بیش از حد قند و شیرینی
مصرف زیاد شکر و مواد غذایی شیرین می‌تواند بخشی از الگوی تغذیه‌ای نامناسبی باشد که خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهد. همچنین دریافت زیاد قند افزوده ممکن است با اضافه‌وزن و اختلالات متابولیک همراه شود؛ عواملی که در سلامت کلیه‌ها و احتمال تشکیل سنگ نقش دارند.
بهتر است مصرف خوراکی‌های زیر را کاهش دهید:
- شیرینی‌های خامه‌ای
- کیک و کلوچه صنعتی
- شکلات‌های شیرین
- آبنبات و شکلات‌های قندی
- نوشیدنی‌های شیرین
- دسرهای پرشکر
- شربت‌های غلیظ
لازم نیست برای پیشگیری از سنگ کلیه تمام خوراکی‌های دارای قند طبیعی را کنار بگذارید؛ مسئله اصلی، کنترل مصرف قند افزوده و داشتن رژیم غذایی متعادل است.
۷. مصرف زیاد مکمل ویتامین C
ویتامین C برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما دریافت مقدار بسیار زیاد آن از طریق مکمل‌ها ممکن است در برخی افراد باعث افزایش تولید اگزالات شود. این موضوع به‌خصوص برای کسانی که سابقه سنگ اگزالات کلسیم دارند اهمیت دارد.
به همین دلیل، بهتر است بدون تجویز پزشک از مکمل‌های ویتامین C با دوز بالا استفاده نکنید. دریافت ویتامین C از میوه‌ها و سبزیجات در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل معمولاً مسئله متفاوتی با مصرف خودسرانه مکمل‌های پُردوز است.
۸. چای بسیار پررنگ و مصرف بیش از حد آن
چای، به‌ویژه چای سیاه، حاوی اگزالات است. مصرف متعادل چای برای بسیاری از افراد مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما نوشیدن مداوم چای بسیار پررنگ و در حجم زیاد می‌تواند دریافت اگزالات را افزایش دهد.
اگر سابقه سنگ اگزالات کلسیم دارید، بهتر است:
- چای را کم‌رنگ‌تر دم کنید.
- از نوشیدن مقدار بسیار زیاد چای در طول روز خودداری کنید.
- در کنار چای آب کافی بنوشید.
- درباره میزان مجاز مصرف چای با توجه به نوع سنگ خود از پزشک راهنمایی بگیرید.
این توصیه به معنای ممنوعیت کامل چای برای تمام افراد مبتلا به سنگ کلیه نیست.
چه غذاهایی برای سنگ کلیه مضر است؟
علاوه بر خوراکی‌های گفته‌شده، برخی عادت‌های غذایی نیز می‌توانند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهند. مصرف مداوم غذاهای آماده، دریافت ناکافی مایعات و استفاده بی‌رویه از مکمل‌ها از جمله مواردی هستند که باید به آن‌ها توجه شود.
غذاهای فرآوری‌شده و فست‌فود
غذاهای فرآوری‌شده معمولاً سدیم زیادی دارند و گاهی حاوی افزودنی‌های فسفاته نیز هستند. مصرف مداوم این محصولات می‌تواند دریافت نمک را از حد مناسب بالاتر ببرد.
از جمله این خوراکی‌ها می‌توان به پیتزاهای آماده، همبرگرهای صنعتی، سوسیس، کالباس، سوپ‌های فوری، کنسروهای شور و غذاهای منجمد آماده اشاره کرد.
ترشی و خیارشور
ترشی‌ها و خیارشورهای صنعتی معمولاً نمک زیادی دارند. مصرف مداوم آن‌ها می‌تواند دریافت سدیم را افزایش دهد و در افراد مستعد سنگ‌های کلسیمی، شرایط نامناسبی ایجاد کند.
اگر به ترشی علاقه دارید، بهتر است مقدار مصرف را کنترل کنید و از انواع بسیار شور پرهیز داشته باشید.
غذاهای بسیار پرپروتئین
رژیم‌هایی که در آن‌ها مقدار زیادی گوشت، مرغ، ماهی و سایر منابع پروتئین حیوانی مصرف می‌شود، ممکن است برای برخی افراد مستعد سنگ کلیه مناسب نباشند. این مسئله به‌ویژه در افرادی که سنگ اسیداوریکی دارند یا دفع سیترات ادرارشان پایین است اهمیت پیدا می‌کند.
رژیم‌های پرپروتئین را بدون توجه به وضعیت کلیه و آزمایش‌های مربوطه شروع نکنید.
برای سنگ کلیه چه میوه‌هایی نخوریم؟
بیشتر میوه‌ها به دلیل داشتن آب، فیبر و ترکیبات مفید می‌توانند بخشی از رژیم غذایی متعادل باشند. بنابراین نباید تصور کرد که تمام میوه‌ها برای افراد مبتلا به سنگ کلیه مضر هستند.
بااین‌حال، چند نکته وجود دارد:
- میوه‌های خشک: کشمش، خرما و برخی میوه‌های خشک در مقایسه با حجم مصرفی خود قند و مواد معدنی متراکم‌تری دارند. مصرف آن‌ها باید متعادل باشد، اما ممنوعیت عمومی ندارند.
- آبمیوه‌های صنعتی: به دلیل داشتن قند افزوده، بهتر است مصرف آن‌ها محدود شود.
- میوه‌های حاوی اگزالات: برخی میوه‌ها مانند ریواس و بعضی انواع توت می‌توانند اگزالات قابل‌توجهی داشته باشند؛ میزان محدودیت به نوع سنگ و مقدار مصرف بستگی دارد.
- آب گریپ‌فروت: برخی پژوهش‌ها ارتباطی میان مصرف آن و افزایش خطر سنگ کلیه گزارش کرده‌اند؛ بنابراین بهتر است از مصرف مداوم و زیاد آن پرهیز شود، به‌ویژه اگر سابقه سنگ دارید.
نکته مهم این است که محدود کردن میوه‌ها صرفاً به دلیل داشتن پتاسیم یا قند طبیعی، برای همه افراد مبتلا به سنگ کلیه توصیه نمی‌شود. محدودیت پتاسیم بیشتر در شرایط خاصی مانند بیماری مزمن کلیه یا بالا بودن پتاسیم خون مطرح است و باید با نظر پزشک انجام شود.
برای سنگ کلیه چه لبنیاتی نخوریم؟
یکی از اشتباهات رایج در میان افراد مبتلا به سنگ کلیه، حذف کامل شیر، ماست و سایر منابع غذایی کلسیم است. این تصور به دلیل ارتباط نام سنگ‌های کلسیمی با کلسیم شکل گرفته، اما واقعیت پیچیده‌تر است.
کلسیم موجود در مواد غذایی می‌تواند در روده به اگزالات متصل شود و مانع جذب بیش از حد آن شود. در نتیجه، دریافت مقدار مناسب کلسیم از غذا ممکن است به کاهش خطر تشکیل سنگ اگزالات کلسیم کمک کند.
بنابراین، افراد مبتلا به سنگ کلیه نباید خودسرانه لبنیات را حذف کنند. شیر، ماست و پنیر کم‌نمک می‌توانند با توجه به شرایط فرد در رژیم غذایی باقی بمانند.
البته مصرف مکمل کلسیم با مصرف کلسیم از غذا یکسان نیست. اگر مکمل کلسیم یا ویتامین D استفاده می‌کنید، بهتر است مقدار و زمان مصرف آن را با پزشک بررسی کنید.
برای سنگ کلیه چه چیزهایی نخوریم؟ تفاوت رژیم غذایی انواع سنگ
برای انتخاب رژیم غذایی مناسب، شناخت نوع سنگ اهمیت زیادی دارد. سنگ‌های کلیه از نظر ترکیب شیمیایی با یکدیگر متفاوت هستند و محدودیت غذایی هر نوع نیز می‌تواند فرق داشته باشد.
رژیم غذایی برای سنگ اگزالات کلسیم
سنگ اگزالات کلسیم یکی از شایع‌ترین انواع سنگ کلیه است. در این نوع سنگ، کنترل مصرف سدیم و محدود کردن خوراکی‌های بسیار غنی از اگزالات اهمیت دارد.
مواردی که باید به آن‌ها توجه کنید:
- کاهش مصرف اسفناج و ریواس
- محدود کردن بادام‌زمینی و برخی مغزها
- پرهیز از مصرف بیش از حد شکلات و پودر کاکائو
- کاهش مصرف نمک
- پرهیز از مکمل ویتامین C با دوز بالا، مگر با تجویز پزشک
- دریافت مقدار کافی کلسیم از منابع غذایی
در این نوع سنگ، حذف کامل لبنیات معمولاً توصیه نمی‌شود؛ زیرا کمبود کلسیم غذایی می‌تواند جذب اگزالات را افزایش دهد.
رژیم غذایی برای سنگ اسیداوریکی
سنگ اسیداوریکی معمولاً با بالا بودن اسیداوریک ادرار و اسیدی بودن ادرار ارتباط دارد. در این شرایط، کاهش مصرف بیش از حد غذاهای سرشار از پورین و پروتئین حیوانی می‌تواند مفید باشد.
مواد غذایی که بهتر است مصرف آن‌ها کنترل شود عبارت‌اند از:
- جگر و قلوه
- دل و مغز
- گوشت قرمز در مقادیر زیاد
- عصاره غلیظ گوشت
- برخی غذاهای دریایی سرشار از پورین
در کنار اصلاح رژیم غذایی، پزشک ممکن است برای کاهش اسیدی بودن ادرار دارو تجویز کند. بنابراین، صرفاً حذف چند خوراکی برای درمان این نوع سنگ کافی نیست.
رژیم غذایی برای سنگ فسفات کلسیم
در سنگ فسفات کلسیم، کنترل دریافت سدیم و پرهیز از مصرف بیش از حد پروتئین حیوانی اهمیت دارد. بااین‌حال، وضعیت اسیدیته ادرار و علت زمینه‌ای تشکیل سنگ نیز باید بررسی شود.
افرادی که این نوع سنگ را دارند، بهتر است از حذف خودسرانه لبنیات یا مصرف مکمل‌های مختلف خودداری کنند و رژیم غذایی را با توجه به آزمایش‌های تخصصی تنظیم کنند.
رژیم غذایی برای سنگ سیستینی
سنگ سیستینی نوعی سنگ کم‌شیوع‌تر است که به دلیل اختلال در بازجذب برخی اسیدهای آمینه در کلیه ایجاد می‌شود. در این افراد، نوشیدن مایعات کافی و کاهش دریافت سدیم اهمیت ویژه‌ای دارد.
گاهی پزشک توصیه می‌کند حجم مایعات دریافتی افزایش پیدا کند تا ادرار رقیق‌تر شود. مقدار دقیق آب موردنیاز باید بر اساس شرایط فرد و نظر متخصص تعیین شود.
برای پیشگیری از سنگ کلیه چه بخوریم؟
در کنار شناخت غذاهای مضر، توجه به خوراکی‌ها و عادت‌هایی که به حفظ سلامت کلیه کمک می‌کنند نیز اهمیت دارد. رژیم غذایی مناسب فقط به حذف مواد غذایی محدود نمی‌شود؛ بلکه باید شامل دریافت کافی مایعات، میوه‌ها، سبزیجات و مواد مغذی ضروری باشد.
۱. آب کافی بنوشید
نوشیدن آب کافی یکی از مهم‌ترین اقدامات برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه است. آب باعث رقیق شدن ادرار می‌شود و غلظت مواد معدنی و ترکیبات سنگ‌ساز را کاهش می‌دهد.
مقدار موردنیاز آب برای همه افراد یکسان نیست و به آب‌وهوا، فعالیت بدنی، میزان تعریق و وضعیت سلامت بستگی دارد. در بسیاری از افراد مستعد سنگ کلیه، افزایش دریافت مایعات با هدف تولید حدود ۲ تا ۲٫۵ لیتر ادرار در شبانه‌روز توصیه می‌شود؛ اما مقدار آب لازم برای رسیدن به این هدف ممکن است بیشتر باشد.
بهتر است آب را در طول روز و به‌صورت منظم بنوشید و منتظر تشنگی شدید نمانید. اگر بیماری قلبی یا کلیوی دارید و پزشک برای شما محدودیت مایعات تعیین کرده است، نباید بدون مشورت مقدار آب مصرفی را افزایش دهید.
۲. میوه‌ها و سبزیجات تازه مصرف کنید
میوه‌ها و سبزیجات بخش مهمی از یک رژیم غذایی متعادل هستند. بسیاری از آن‌ها آب، فیبر و ترکیبات مفیدی دارند که می‌توانند به بهبود کیفیت تغذیه کمک کنند.
مصرف متعادل میوه‌هایی مانند پرتقال، لیمو و سایر مرکبات نیز می‌تواند به دریافت سیترات کمک کند. سیترات در ادرار نقش بازدارنده در تشکیل برخی سنگ‌ها دارد.
البته مصرف میوه و سبزی باید با توجه به نوع سنگ و شرایط پزشکی فرد تنظیم شود.
۳. منابع غذایی کلسیم را حذف نکنید
دریافت کلسیم کافی از غذا، به‌خصوص برای افراد مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم، اهمیت دارد. شیر، ماست و برخی منابع گیاهی غنی‌شده با کلسیم می‌توانند در تأمین این ماده معدنی نقش داشته باشند.
بهتر است کلسیم موردنیاز بدن از مواد غذایی دریافت شود و مصرف مکمل‌ها تنها در صورت نیاز و با نظر پزشک انجام گیرد.
۴. پروتئین را متعادل مصرف کنید
بدن برای حفظ عضلات و عملکرد طبیعی خود به پروتئین نیاز دارد؛ اما دریافت بیش از حد پروتئین حیوانی ممکن است خطر تشکیل برخی انواع سنگ را افزایش دهد.
می‌توانید بخشی از پروتئین موردنیاز خود را از منابع گیاهی مانند عدس، لوبیا و نخود تأمین کنید. مقدار مناسب پروتئین باید با توجه به وزن، سن، سطح فعالیت و وضعیت کلیه‌ها مشخص شود.
اشتباهات رایج در رژیم غذایی سنگ کلیه
بعضی افراد برای جلوگیری از تشکیل سنگ جدید، تغییرات غذایی شدیدی انجام می‌دهند؛ اما همه این تغییرات مفید نیستند. چند اشتباه رایج عبارت‌اند از:
حذف کامل لبنیات: این کار می‌تواند دریافت کلسیم را کاهش دهد و در برخی افراد خطر جذب اگزالات را افزایش دهد.
حذف تمام میوه‌ها و سبزیجات: بسیاری از این خوراکی‌ها برای سلامت عمومی مفید هستند و حذف آن‌ها بدون دلیل پزشکی توصیه نمی‌شود.
نوشیدن مقدار زیادی آب در یک نوبت: بهتر است مایعات در طول روز توزیع شوند تا بدن به‌طور منظم آب کافی دریافت کند.
استفاده خودسرانه از مکمل‌ها: مصرف مکمل‌های کلسیم، ویتامین C و ویتامین D باید با توجه به نیاز بدن و نظر پزشک باشد.
توجه نکردن به نوع سنگ: رژیم غذایی مناسب برای سنگ اگزالات کلسیم الزاماً با رژیم مناسب برای سنگ اسیداوریکی یکسان نیست.
جایگزین کردن آب با نوشیدنی‌های شیرین: نوشابه و آبمیوه صنعتی جایگزین مناسبی برای آب نیستند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند دریافت قند را افزایش دهد.
چه زمانی برای سنگ کلیه باید به پزشک مراجعه کرد؟
اصلاح رژیم غذایی می‌تواند در پیشگیری از تشکیل سنگ‌های جدید مؤثر باشد، اما جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست. اگر درد شدید در پهلو یا پشت دارید، وجود خون در ادرار را مشاهده می‌کنید یا دچار تهوع و استفراغ مداوم شده‌اید، باید وضعیت خود را بررسی کنید.
در صورت همراهی درد سنگ کلیه با تب و لرز، کاهش شدید یا قطع ادرار، یا ناتوانی در دفع ادرار، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است؛ زیرا ممکن است انسداد مجاری ادراری یا عفونت وجود داشته باشد.
پزشک ممکن است برای تشخیص نوع سنگ از تصویربرداری، آزمایش خون، آزمایش ادرار یا بررسی ترکیب سنگ دفع‌شده استفاده کند. در افرادی که سنگ کلیه مکرر دارند، آزمایش ادرار ۲۴ ساعته نیز می‌تواند به شناسایی عوامل زمینه‌ساز کمک کند.
نتیجه‌گیری
در پاسخ به این سؤال که برای سنگ کلیه چی نخوریم، باید گفت مصرف زیاد نمک، غذاهای فرآوری‌شده، پروتئین حیوانی بیش از حد، خوراکی‌های سرشار از اگزالات در افراد مستعد و نوشیدنی‌های شیرین از مهم‌ترین مواردی هستند که باید کنترل شوند. بااین‌حال، محدودیت غذایی به نوع سنگ و شرایط جسمی هر فرد بستگی دارد.
نوشیدن آب کافی، دریافت متعادل کلسیم از منابع غذایی، کاهش نمک و رعایت تعادل در مصرف پروتئین می‌توانند به کاهش احتمال تشکیل مجدد سنگ کمک کنند. مهم‌تر از همه اینکه نباید بدون تشخیص نوع سنگ، گروه‌های غذایی مهمی مانند لبنیات، میوه‌ها یا سبزیجات را به‌طور کامل از برنامه غذایی حذف کرد.
تذکر پزشکی: این مطلب با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشک نیست. افراد مبتلا به سنگ کلیه، به‌ویژه کسانی که سابقه سنگ‌های مکرر یا بیماری کلیوی دارند، باید رژیم غذایی خود را با توجه به نوع سنگ، آزمایش‌ها و نظر پزشک تنظیم کنند.
پرسش‌های متداول
برای سنگ کلیه چی نخوریم؟
مصرف زیاد نمک، فست‌فود، غذاهای فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های شیرین و پروتئین حیوانی بیش از حد می‌تواند برای افراد مستعد سنگ کلیه نامناسب باشد. محدود کردن خوراکی‌های سرشار از اگزالات نیز برای افراد مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم اهمیت دارد.
آیا افراد مبتلا به سنگ کلیه نباید شیر و ماست بخورند؟
خیر. حذف کامل لبنیات معمولاً توصیه نمی‌شود. کلسیم غذایی می‌تواند در روده به اگزالات متصل شود و جذب آن را کاهش دهد. مقدار مناسب لبنیات باید با توجه به شرایط فرد تعیین شود.
آیا چای برای سنگ کلیه ضرر دارد؟
چای حاوی اگزالات است و مصرف زیاد چای بسیار پررنگ ممکن است برای افراد مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم مناسب نباشد. بااین‌حال، نوشیدن متعادل چای برای همه افراد مبتلا به سنگ کلیه ممنوع نیست.
آیا نوشابه برای سنگ کلیه مضر است؟
مصرف زیاد نوشابه‌های شیرین، به‌ویژه نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده و کولا، می‌تواند با افزایش خطر تشکیل سنگ ارتباط داشته باشد. بهتر است آب را جایگزین نوشابه کنید.
آیا گوشت قرمز باعث سنگ کلیه می‌شود؟
مصرف بیش از حد گوشت قرمز و سایر منابع پروتئین حیوانی می‌تواند ترکیب ادرار را به شکلی تغییر دهد که احتمال تشکیل برخی سنگ‌ها افزایش پیدا کند. به همین دلیل، مصرف متعادل پروتئین اهمیت دارد.
آیا اسفناج برای سنگ کلیه ضرر دارد؟
اسفناج اگزالات زیادی دارد و افراد مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم یا کسانی که اگزالات ادرارشان بالاست، ممکن است به محدود کردن مصرف آن نیاز داشته باشند. این محدودیت برای تمام انواع سنگ کلیه یکسان نیست.
آیا موز برای سنگ کلیه مضر است؟
موز به‌طور عمومی برای همه افراد مبتلا به سنگ کلیه ممنوع نیست. محدودیت مصرف آن بیشتر در افرادی مطرح می‌شود که به دلایل پزشکی مانند بیماری مزمن کلیه یا بالا بودن پتاسیم خون باید دریافت پتاسیم را کنترل کنند.
